2310984000

Το περιβάλλον μας απειλεί, το ήξερες;

Ο πλανήτης δεν είναι μια έννοια έξω από μας. Είναι το σπίτι μας, ένα σπίτι που πρέπει να φροντίζουμε όχι για κάποιον θεωρητικό λόγο, αλλά γιατί ό,τι του συμβαίνει επηρεάζει άμεσα εμάς και την υγεία μας. 

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ότι οι περιβαλλοντικοί παράγοντες καταπόνησης ευθύνονται για το 12% με 18% των θανάτων στην ευρωπαϊκή του περιφέρεια, ενώ ετησίως περισσότεροι από 13 εκατομμύρια θάνατοι ανά τον κόσμο οφείλονται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες οι οποίοι μπορούν να αποφευχθούν, συμπεριλαμβανομένης της κλιματικής αλλαγής, που είναι η μεγαλύτερη απειλή για την ανθρωπότητα.

Ο σοβαρότερος περιβαλλοντικός κίνδυνος για την υγεία μας, η ατμοσφαιρική ρύπανση, έχει ενοχοποιηθεί για καρδιακά νοσήματα, εγκεφαλικά επεισόδια, καρκίνο του πνεύμονα και πνευμονοπάθειες γενικότερα. Μάλιστα, στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπολογίζεται ότι πάνω από 400.000 πρόωροι θάνατοι σε ετήσια βάση οφείλονται στην ατμοσφαιρική ρύπανση.

Όταν σε αυτή έρχονται να προστεθούν οι διαταραχές που προκαλεί η ηχορύπανση, αλλά και τα προβλήματα από την έκθεση σε επικίνδυνες χημικές ουσίες μέσω της ρύπανσης του αέρα, του υδροφόρου ορίζοντα, του εδάφους και τελικά των τροφίμων που καταναλώνουμε, μπορεί κανείς να κατανοήσει τη σημασία που έχει η προστασία του περιβάλλοντος για την υγεία μας. Η μεγάλη δε απειλή της κλιματικής αλλαγής είναι παρούσα και χτυπά καμπανάκια για την καθημερινότητά μας. Άλλωστε, τις επιπτώσεις της τις βλέπουμε καθημερινά ανά τον πλανήτη, με ολοένα και συχνότερα κύματα καύσωνα, δασικές πυρκαγιές και καταστροφικές πλημμύρες να οδηγούν σε απώλειες ανθρώπινων ζωών, αλλά και με την όλο και ταχύτερη μετάδοση λοιμωδών νόσων μέσω των κουνουπιών που εξαιτίας της αύξησης της θερμοκρασίας μετακινούνται βόρεια.

Πλαστικά γεμίζουν τις θάλασσές μας, αλλά και τα πιο ψηλά βουνά, βρίσκοντας τον δρόμο ακόμα και στη διατροφική αλυσίδα. Μη υγιεινά υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα και ποτά παράγονται από βιομηχανίες καθημερινά, οδηγώντας σε ένα κύμα παχυσαρκίας και αυξάνοντας τις παθήσεις της καρδιάς και τους καρκίνους. Παράλληλα δε η παραγωγή τους είναι υπεύθυνη για το ένα τρίτο των παγκόσμιων εκπομπών ρύπων.

Οι ασθένειες

Μόνο στην Ελλάδα τουλάχιστον 8.500 θάνατοι θα μπορούσαν να προληφθούν κάθε χρόνο, αν μειώνονταν οι συγκεντρώσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης και ιδιαίτερα των αιωρούμενων ατμοσφαιρικών σωματιδίων στα επίπεδα που συνιστά ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Μελέτες έχουν δείξει πως η συστηματική έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση αυξάνει τον κίνδυνο νοσηλείας για καρδιακή ανεπάρκεια, πνευμονία, Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, στεφανιαία νόσο και άλλες καρδιοπάθειες, καρδιακή αρρυθμία, αναπνευστική ανεπάρκεια, επιπλοκές του σακχαρώδους διαβήτη, νόσο του Πάρκινσον, θρομβοεμβολή, αλλά και για σηψαιμία, νεφρική ανεπάρκεια, ουρολοιμώξεις και λοιμώξεις του δέρματος και του υποδόριου ιστού.

Πέραν της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και η ηχορύπανση μπορεί να επηρεάσει την υγεία μας, προκαλώντας από προβλήματα ακοής, διαταραχές ύπνου, αυξημένη πίεση και άγχος μέχρι ψυχοσωματικές ασθένειες, μειωμένη απόδοση στην εργασία, πονοκεφάλους και κακή διάθεση. Μάλιστα σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η ηχορύπανση έρχεται δεύτερη μετά την ατμοσφαιρική ρύπανση στην κατάταξη των περιβαλλοντικών κινδύνων για την υγεία. Εκτιμάται δε ότι οι κυκλοφοριακοί θόρυβοι αποτελούν την αιτία για την απώλεια ετησίως συνολικά 1.000.000 υγιών ετών προσδόκιμης ζωής στη Δυτική Ευρώπη, ενώ ο θόρυβος από τα μέσα μεταφοράς είναι σε διεθνές επίπεδο η σημαντικότερη ενόχληση στους πληθυσμούς των πόλεων.

Η προστασία του πλανήτη ευθύνη όλων μας

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καταρτιστεί μια σαφής και ιδιαίτερα αναλυτική περιβαλλοντική πολιτική, που ακολουθείται από ένα πλήρως αναπτυγμένο και ώριμο νομικό πλαίσιο. Το πρόβλημα είναι πως συχνά αυτό το πλαίσιο δεν εφαρμόζεται από τα κράτη μέλη. Οι κανόνες και τα μέτρα δεν λείπουν. Η εφαρμογή τους είναι η μεγαλύτερη πρόκληση, η οποία επιφορτίζει τις κυβερνήσεις των κρατών μελών και τα θεσμικά τους όργανα και διαχέεται από τις δημόσιες δομές και τους παρόχους υγείας μέχρι τον τελικό πρωταγωνιστή, τον πολίτη.

Ο πλανήτης είναι ευθύνη όλων μας. Μπορεί αυτοί που έχουν θεσμικό ρόλο όσον αφορά την εφαρμογή πολιτικών γύρω από την προστασία του, όπως την ανακύκλωση, την κυκλική οικονομία, αλλά και την ενεργειακή συμπεριφορά των μεγάλων βιομηχανιών, να είναι οι κυβερνήσεις και τα κέντρα λήψης αποφάσεων σε διεθνές επίπεδο, υπάρχει όμως πάντα και η ατομική ευθύνη. Η υιοθέτηση καθημερινών πρακτικών που θα μειώσουν το περιβαλλοντικό μας αποτύπωμα, όπως ο περιορισμός της χρήσης του αυτοκινήτου, η συστηματική ανακύκλωση και η εξοικονόμηση της ενέργειας είναι επιτακτική.

Η προστασία του περιβάλλοντος είναι στο χέρι μας και όσα του έχουν συμβεί μπορούν να αλλάξουν. Πέραν της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και των κρατών μελών για την εκπομπή των αέριων ρύπων από τις βιομηχανίες, τη μόλυνση των υδάτων, την υπερβολική χρήση λιπασμάτων στις καλλιέργειες, η ατομική ευθύνη στην εξοικονόμηση του νερού και των ενεργειακών πόρων, η υπεύθυνη στάση μας ως καταναλωτών και η συνεχής ενημέρωση μπορούν να είναι μια καλή αρχή για την υγεία του πλανήτη, άρα και τη δική μας.

Όλα αυτά εξηγούν γιατί φέτος η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας στις 7 Απριλίου συνδέεται άμεσα με την υγεία του πλανήτη, με βασικό σλόγκαν «Ο πλανήτης μας, η υγεία μας». Μέσω αυτού ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θέλει να στρέψει την παγκόσμια προσοχή σε επείγουσες δράσεις που χρειάζονται για να διατηρηθεί ο πλανήτης υγιής, άρα και οι άνθρωποι που τον κατοικούν.