Τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου (ΙΦΝΕ), κυρίως η νόσος του Crohn και η ελκώδης κολίτιδα, αποτελούν χρόνιες, υποτροπιάζουσες φλεγμονώδεις διαταραχές του γαστρεντερικού σωλήνα. Η νόσος του Crohn χαρακτηρίζεται από διατοιχωματική φλεγμονή που μπορεί να επηρεάσει οποιοδήποτε τμήμα του πεπτικού, ενώ η ελκώδης κολίτιδα περιορίζεται στο παχύ έντερο και η φλεγμονή επηρεάζει κυρίως τον βλεννογόνο. Μία από τις σημαντικότερες επιπλοκές, ιδιαίτερα στη νόσο του Crohn, είναι η ανάπτυξη στενώσεων. Η πιθανότητα δημιουργίας στένωσης αυξάνεται με τη χρονιότητα του νοσήματος και υπολογίζεται ότι το 20% των ασθενών θα εμφανίζει τουλάχιστον μια στένωση μετά από 20 χρόνια από τη διάγνωση. Η νεαρή ηλικία του ασθενούς στην αρχική διάγνωση, το κάπνισμα και η ανάγκη χρήσης κορτικοστεροειδών θεωρούνται επιβαρυντικοί παράγοντες.
Οι στενώσεις προκύπτουν ως αποτέλεσμα χρόνιας φλεγμονής που οδηγεί σε ίνωση και πάχυνση του εντερικού τοιχώματος. Διακρίνονται σε φλεγμονώδεις, ινωτικές ή μικτές. Οι φλεγμονώδεις στενώσεις χαρακτηρίζονται από ενεργό φλεγμονή και ενδέχεται να ανταποκριθούν με φαρμακευτική αγωγή. Αντίθετα, οι ινωτικές στενώσεις οφείλονται σε μη αναστρέψιμες δομικές αλλοιώσεις και συχνά απαιτούν επεμβατική αντιμετώπιση. Μεγάλη σημασία έχει το μήκος της στένωσης, η ανατομική της θέση (στο λεπτό ή στο παχύ έντερο), αν είναι μονήρης ή πολλαπλές κοκ. Οι στενώσεις στην ελκώδη κολίτιδα είναι λιγότερο συχνές και σχετίζονται συχνότερα με κακοήθεια.
Κλινικά, οι στενώσεις εκδηλώνονται με συμπτώματα μερικής ή πλήρους εντερικής απόφραξης (ειλεού), όπως κοιλιακό άλγος, διάταση, ναυτία και έμετο. Η διάγνωση βασίζεται σε απεικονιστικές μεθόδους (όπως η μαγνητική εντερογραφία, η αξονική εντερογραφία, ο υπέρηχος εντέρου), καθώς και στην ενδοσκόπηση, όπου αυτό είναι εφικτό.
Η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται από τον τύπο και τη βαρύτητα της στένωσης και από την ύπαρξη συριγγίων ή αποστημάτων. Εκτός από τη φαρμακευτική αγωγή, εφαρμόζονται ενδοσκοπικές τεχνικές, όπως διαστολή με μπαλόνι, ενώ σε προχωρημένες περιπτώσεις απαιτείται χειρουργική παρέμβαση.
Καλοήθεις στενώσεις με μήκος μικρότερο των 5εκ και χωρίς ενεργό φλεγμονή δύναται να αντιμετωπιστούν με ενδοσκοπική διαστολή υπό ακτινοσκοπική καθοδήγηση. Όταν μία στένωση βρίσκεται στο λεπτό έντερο η προσέγγιση επιτυγχάνεται με το εντεροσκόπιο με διπλό μπαλόνι. Στόχος των ενδοσκοπικών διαστολών είναι η μείωση των συμπτωμάτων, η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών και η αποφυγή του χειρουργείου.
Συμπερασματικά, η έγκαιρη αναγνώριση και σωστή διερεύνηση των στενώσεων στα ΙΦΝΕ είναι κρίσιμη για την καλύτερη αντιμετώπιση τους. Όταν παρουσιάζονται στενώσεις, η ενδοσκοπική διαστολή με μπαλόνι είναι μια ασφαλής και αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση που μειώνει την ανάγκη για χειρουργικές παρεμβάσεις.
**Γράφει ο Λαζαρίδης Νικόλαος, MD, MSc, PhD, Γαστρεντερολόγος, εξειδικευμένος στην Επεμβατική Ενδοσκόπηση και στην Εντεροσκόπηση